Y-weblog

Gisteren heb ik weer een bezoek aan Joure gebracht, naar mijn ouders uiteraard.
Op de heenweg ben ik nog een goeie vriend een bezoek gaan brengen, Roy van LekkerbierdeBierWinkel om hem te bedanken voor het bierpakket dat ik eind vorig jaar heb gewonnen. Gezamenlijk hebben we een rondje door de winkel gemaakt om te zien wat er voor nieuws was.

Meer dan ik van plan was om mee te nemen in ieder geval.

Ik besloot me dit keer vooral te concentreren (al valt dat niet mee, de aandacht wordt continu afgeleid) op het lekkers dat door brouwerij de Molen in Bodegraven wordt gemaakt, en stond deshalve met een mooi boeketje weer bij de kassa. Eerder had ik al eens Hel en Verdoemenis gedronken, deze keer heb ik Amarillo, Heen & Weer, Bommen & Granaten, Mikkel & Menno, Revelation Cat en Bloed, Zweet en Tranen meegenomen.

Daarnaast kocht ik een fles Smoked Bock van brouwerij Meantime London dat ondermeer gebrouwen is met Rauchmalt (dat is Duits voor rookmout). Ik heb hier zelf ook als eens mee gebrouwen. Deze mout kreeg ik op de Port Ellen mouterij op Islay nadat ik daar tijdens een rondleiding vertelde dat ik thuisbrouwer was en wel eens wilde experimenteren met op turf gerookte mout. Roy kwam met deze fles aanzetten toen ik hem dit verhaal deed.

Verder nam ik ook een paar flesjes mee van de Amerikaanse Great Divide brouwerij (ondermeer Hades, DPA en Belgica). Dat is allemaal natuurlijk ook fijn voor de etikettenverzameling

Eenmaal thuis kon ik natuurlijk geen flesje Heineken pis opentrekken (of ik dat ooit in huis heb gehad, bah). Van een eerdere strooptocht was flesje #658 van Hemel & Aarde, ook uit Bodegraven, overgebleven, een Stout-achtig bier. Het zag er zo inderdaad uit, pikzwart bier met een gerookte smaak. De gerookte smaak (en dat lees ik pas nu) komt doordat er gebrouwen is met rookmout van de Bruichladdich-destilleerderij ook van Islay. Alles komt samen! In tegenstelling tot de bekende Stouts (Guiness bijvoorbeeld) had dit bier wel een prettig alcoholpercentage van 9,5% wat het geen doordrinker, maar wel een geniet-bier maakte.

En nu, de day after geen zwaar hoofd maar wel met twee voeten op aarde. Hopelijk gaat de hemel weer snel open!

Voor de christelijken onder de lezertjes: Hel & Verdoemenis of Hemel & Aarde; allebei goed!

 Er begint een beetje structuur te komen in de dingen die ik doe rond Koninginnedag, noem het een aanzet tot een nieuwe traditie;

Vrouw en kind zijn meestal de hort op, en omdat ik niet van alleen thuiszitten hou wordt er op Koninginneavond naar de kroeg gegaan met Roel, en aan het eind van de avond neem ik bijzonder goed gemutst, maar ietwat onvast de fiets weer terug naar huis waar ik in een droomloze slaap val.

De volgende dag (het is inmiddels Koninginnedag geworden) vind ik mezelf ietwat daas en met een bonkend hoofd terug in de keuken alwaar ik sta te roeren in een grote pan met wort, het voorstadium van bier. Het is duidelijk dat er met iets meer creativiteit wordt gebrouwen dan anders, of noem het nonchalance of je kop er niet bijhebben. Het recept wordt niet helemaal (of helemaal niet) nauwkeurig gevolgd, dus mocht het een prachtbier worden; herhaalbaar is het zèker niet!

Het toppunt is om precies wanneer de boel aan de kook raakt een praatje te maken met de buurman aan de andere kant van het hek. De pan kookt dan over en alles zit onder de zoete plak. De keuken schoonmaken is niet fijn met een kater, maar zal toch moeten gebeuren. Zucht!

De rust keer gelukkig weer terug zodra het bier afgekoeld en wel, gist erbij, en onder een plastic folietje staat te gisten en alle gereedschappen en materialen weer op zolder liggen.

Dit jaar móesten we op Koninginnedag weer de stad in, want we hadden ons een lootje voor Stichting Gerbera laten aansmeren door de leuke bardame van Café Van Zanten (wat is er eigenlijk gebeurd met de bierkaart? het is aardig karig geworden!), en er zou ons natuurlijk een leuke prijs toevallen. We hebben ons verdriet maar verdronken met een bijzonder aardig bandje, een aantal bekenden en een paar glaasjes Amersfoort Stadsbier 1259 (van mij mag het een blijverd zijn!).

Het bier thuis doet inmiddels vrolijk zijn best, de smaak is weer afwachten!

Ik hou van tradities!

Meestal haal ik de lekkere biertjes bij Burg bieren in Ermelo (alleen voor de etiketten uiteraard …), waar ik nog lang niet door het gehele assortiment ben.

Gisteren waren we in Joure, op bezoek bij Heit en Mem, en ik was al van tevoren gewaarschuwd dat er een nieuwe bierwinkel zou worden geopend. Dàt betekende dus: poolshoogte nemen!

De zaak heet lekkerbier en is gevestigd aan de Kolkstraat 2A in Joure.
(ik vermoed dat er nog meer van deze winkels zullen volgen wanneer ik op deze pagina het woordje eerste goed interpreteer…) 

Hoewel de winkel qua vloeroppervlakte niet te vergelijken is met Burg staat er toch een imposante collectie lekkere biertjes, en het was totaal geen probleem om een grote (Us Heit)doos met allemaal onbekende flesjes te scoren.

De vriendelijke heer achter de toonbank bleek ook Amersfoortse roots te hebben en wist zelfs de (helaas ter ziele gegane) zaak van Jauk (tegenwoordig de bedrijfsleider van Stadsbierbrouwerij De Drie Ringen) te berde te brengen.

Tezamen met een leuke 5% korting omdat ik PINT-lid ben en een gratis exemplaar van het glossy bier! maakte het helemaal goed. Met voldoende gratis parkeerruimte voor de deur en mijn ouders in de buurt komt er vast een déjà-vu!

Helaas geen bierbrouwartikelen (wie-weet komt dat nog)!

Eigenlijk had ik alleen maar wat biergist nodig om een wat slaperig brouwsel weer aan de gang te krijgen.
On-line kopen kost een euro of 2, mèt daarbij ruim 6 euro verzendkosten.
Dan maar meer kopen om de kosten te spreiden over meer artikelen?
Maar, dan moet er weer iemand thuis zijn om het pakje in ontvangst te nemen!

Dus: op naar Almere naar de Brouwmarkt; de winkel achter de on-line shop (die de laatste tijd wat kuren heeft vind ik)
En wàt een assortiment, mijn ogen vielen zowat uit m’n hoofd.
Grote rekken vòl met bierbrouw-artikelen.
Voor de andere hobbyisten (wijn, sterke drank, inmaken van vruchten, yoghurt, zuurkool, azijn etc) ook volop keus!
Prima personeel (aan wie ik de term mini-maisch nog kon uitleggen…).
Ik kocht daar:

• 5 kg moutextract licht
• 1 kg moutextract tarwe
• 1 kg moutextract donker
• 1 kg ambermout (50 EBC)
• 1 kg chocolademout (900 EBC)
• 1 kg tarwemout
• 1 kg tarwevlokken
• hopbloemen (Hallertauer Hersbruck en Perle)
• gist (safbrew T-58, S-33, wb-06 en safale s-04) van Fermentis

Ik kan er dus weer even tegenaan!

Ik vertelde eerder dat ik op de FME usermeeting in Münster aan de praat raakte met collega-thuisbrouwer Barry Masterson. Hij vertelde dat hij bij het brouwen gebruik maakte van mout-extract in plaats van het zelf maischen van losse mout. Het grootste voordeel, zo vertelde hij, is dat je veel eerder klaar bent met brouwen. Dat klonk me als muziek in de oren, want als ik aan het bierbrouwen sla ben ik zo 6 tot 8 uur bezig (en ben daarbij erg veel aan het schoonmaken).

Ik besloot om het ook eens te proberen, maar dan niet alleen met moutextract (in poedervorm), maar dit aangevuld met een klein deel gewone mout. De Nederlandse naam voor deze brouwmethode is mini-maisch en dat dekt precies de lading.
De ingrediënten kocht ik bij Burg’s bieren in Ermelo (tezamen met een aardig deel uit de collectie winterbieren).
Mijn recept:

• 1000 g Licht moutextract (8 EBC)
• 1000 g Medium/amber moutextract (18 EBC)
• 450 g Cara-red caramelmout (40 EBC)
• 45 g Hallertau hop

Schroot de caramelmout en doe het in een filterzak.
Los het moutextract op in 10 liter water van 75 C en doe hierin de zak met geschrote caramout. Laat dit 45 minuten ‘trekken’ en beweeg af-en-toe de zak met mout op-en-neer (net als met een theezakje). Spoel na afloop de zak af met heet water. Nu is de maisch klaar.
Hierna de boel aan de kook brengen, hopzakje met de hop erbij en 45 minuten laten koken.
Afkoelen met de koelspiraal daarna de gist erbij en klaar!
Doorlooptijd ongeveer 2 uur (!)
Start sg is 1066.
Na 2 dagen hoofdgisting is het sg gezakt tot 1027.

Ik heb deze keer geen Wyeast gebruikt, maar ‘gewone’ droge korrelgist. Deze was binnen 2 uur al aan de gang, iets dat mij met Wyeast nog nooit is overkomen!

O ja, de winterbieren:

Na een lange nagisting is het jonge bier helder geworden en was er geen merkbare activiteit meer in het waterslot. Tijd om het bier in de fles te doen!
De meeste tijd gaat zitten in het schoonmaken van de opgeslagen bierflesjes. Het krat zat vol met slakken(poep) en de meeste flesjes hadden een flinke schoonmaakbeurt nodig. Na het schoonmaken gaan ze een kwartiertje in de Sterinet en in de tussentijd maak ik een oplossing van 150 g suiker in 100 ml water. Dit suikerwater wordt voor het afvullen met een injectiespuitje in de flesjes gedaan om als voeding te dienen voor de overgebleven gistcellen; als de kroonkurk er op zit krijgen we nog een derde gisting. Deze keer anaeroob (zonder zuurstof), waarbij suiker niet wordt omgezet in alcohol, maar in koolstofdioxide (waardoor het bier gaat schuimen bij het inschenken).
Nadat het bier in de flesjes zit gaat er een kroonkurk op en moet het nog een periode nagisten.

Het eind-soortelijk gewicht is 1060 geworden. Dit valt me een beetje tegen; het bier zal vrij vol en wat zoet zijn. De gistcelletjes hebben voor een afname van 1116 naar 1060 sg gezorgd,wat tot een vergistingsgraad van 48,28% leidt. Het alcoholpercentage zal ruim 7,5% zijn.
En nu maar afwachten hoe de smaak zich zal ontwikkelen!

Het volgende stadium in mijn bierbrouwproces is aangebroken (lees hier en hier voor de vorige bijdragen).
Nu er nauwelijks meer schuim is te zien in het gistvat is het tijd om het jonge bier over te hevelen naar de mandfles. Met hulp van een paar slangen en de heveltechniek (niet te hard zuigen) stroomt de pan mooi leeg.
Het is meteen een goed moment om het soortelijk gewicht (sg) te bepalen om te zien hoeveel alcohol er in de tussentijd is geproduceerd door de nijvere gistcelletjes.
Op 30 april was het start-sg:1118.
Op 11 mei was het sg:1073.
Het verschil van 45 geeft aan dat er ongeveer 6,1% alcohol is gevormd.

Ondanks de dure gist heeft het toch tot zaterdag geduurd voordat er eindelijk leven kwam in mijn vat met wort (lees hier het vorige bericht).
Ik vermoed dat het gewoon te koud is geweest; ik was alleen thuis en heb de kachel niet aangehad waardoor het niet warmer werd dan zo’n 18°C.
Nu de dames weer thuis zijn en het ook buiten een stuk warmer is geworden gaat het een stuk beter. Ik haal regelmatig dikke plakkaten schuim met hop-bitterstoffen eraf.
Het komt helemaal goed!

De vorige keer is toch al snel een jaar of twee geleden, ik heb de ingrediënten in huis en de beide dames zijn een weekje van huis. Het is weer tijd om bier te brouwen!
Bij drogisterij Van Gelder kocht ik Northern Brewer-hop en ‘Verboden Vrucht’-gist van Wyeast. Dit gist zit in een zogenaamd ’smackpack’; een stevige zak van aluminiumfolie met daarin een slapende gistkolonie en een zakje met voeding. Met een flinke klap barst het binnenste zakje voeding open en gaan de gistcelletjes alvast warmlopen. Het resultaat is een flink opzwellende zak met wakkere gist, gereed om aan de slag te gaan.
Op de brouwzolder van Burg Bieren in Ermelo kocht ik vorig jaar al de nodige mout (3kg pilsmout en 0,5 kg tarwemout). Opm zolder lag nog een zak rookmout dat ik juni 2004 bij de Port Ellen-mouterij op Islay kreeg. Het rook nog prima, dus daarvan gaat er ook nog een paar onsjes bij. Voor de stevigheid van de schuimkraag gaat er nog 0,5 kg tarwevlokken bij.
En dan nu de hele dag in de (ik vind het lekkere) lucht van maischende wort die me doet denken aan de keren dat ik met m’n neus boven de brouwkuipen van whisky-destilleerderijen (in Fort William, op Isley en op Orkney) hing. Ook whiskey-stoken begint met bierbrouwen!
Eerst een lekker papje maken van zo’n 3,5 liter water per kilo mout wat vanaf 40°C met de infusiemethode uitkomt op zo’n 78°C. Hierna de moutresten (bostel) uit de pap filteren en het restant (de wort) ruim een uur voluit koken met 35 gram hop, 5 gram sinaasappelschillen, 5 gram korianderzaad en een kilo rietsuiker. Daarna zo snel mogelijk afkoelen (hiervoor gebruik ik een koelspiraal aangesloten op de tuinslang) en wanneer het rond de 22°C is kan de actieve gist erbij. Het afkoelen van 100°C naar 22°C duurde slechts 10 minuten!
En nu nog alle schoonmaken; je kan goed merken dat de zetmeel uit de mout omgezet is in suikers. Wàt een plakboel (en er was ook nog wat overgekookt, het gasfornuis zíet eruit)!

Brouwschema:

start-sg:1118 (mede dankzij de (te) ruime hoeveelheid rietsuiker). Ik ben benieuwd wat ervan overblijft!